Archivo de la categoría: Dos que voltaron

Dos que voltaron

Eu xa estou de volta de todo

Saín para non volver, pero acabei retornando. Agora, dende Galicia conto a miña historia en boca de outros

Unha vez matei un cura

Non é que me vanaglorie diso, pero eu unha vez matei un cura. Se foi con toda a intención, non. Pero tampoco lle chorei.  Bueno, pode que algunha vez si que me vanagloriase. Nalgunha taberna, con algunha moza no colo, desas mozas de esquerdas que tanto me gustaron, eu contaba que unha vez matei un cura. E a veces, só a veces, servíame o conto para levar a man onde primeiro se fixaran os meus ollos.

O cura chamávase Don Evaristo. Padre Evaristo. Don Evaristo estaba ben gordo, que para eso era cura. Foi no Uruguay, fai case corenta anos. Coñecino como coñecín ós amigos que máis me duraron, amanecendo desorientado nunha cidade na que non recoñecía a orografía, cheirando a alcohol, solo, cunha dor de cabeza das que sirven de alimento a Satán. Desperteime nunha rúa vacía, por sorte, pero tiñao diante de min, mirando con desaprobación pra min, e sospeito que si tivese unha regra desas de madeira, de boa gana me escribía con ela o Vello testamento no lombo.

Don Evaristo berraba sempre. Cando pedía perdón, berraba. Cando estaba feliz, berraba. Cando pedía copas de viño, todas as que pedía, berraba. E cando me viu abrilos ollos, berrou. Metéronseme as súas palabras de desaprobación na cabeza, nos osos, y aínda hoxe me doen ó recordalo. Pero non o matei por iso, no vaiades pensar.

Eu iba á misa os domingos, con mala cara case sempre, polos traballos da noite anterior, porque llo prometera a miña nai antes de sair cara América. Non me dixo outra cousa: «Facundo, vai tódolos domingos a misa». Era a súa preocupación. E eu fun moitas cousas, incluso asesino de curas, pero nunca fun mal fillo de miña nai. De meu pai e outro conto. Así que a partir de coñecer a este cura gordo e molesto, coma non cría que eu fose a igrexa cada semana, empecei a ir á súa. Vaia igrexa, amigos. Aínda hoxe coñecín poucas casas más luxosas.

E despois da misa sempre íbamos uns amigos e máis eu canda él a tomar unhas cuncas, como se non lle chegase a que se apretaba na misa. A veces, hai que dicilo, o seu viño tiña extras. Diso tampouco estou agora demasiado orgulloso, aínda que o estiven no seu tempo. Axudábanos no traballo tamén, conseguíanos novas labores coa que ganar uns cartos, pequenos, e de vez en cuando empeñábase en ir cear con nós. A cena pagábamola nós, e nela nos pedía o diezmo. O diezmo era unha pequena contribución para a súa igrexa, a cambio do servicio de Deus de conseguirnos novos traballos. Cando Don Evaristo conseguía algún traballo pra nós, había que darlle parte dél. A igrexa, ben o sabe Dios, non viu nunca un can dos que eu lle daba ó cura.

Así que unha noite, mentras el engordaba nunha desas ceas e eu me emborrachaba, tiven unha triste idea. Meterlle o diezmo no viño. Parte del. Metinlle unha moeda, non moi grande, xa non recordo de canto era, na cunca de viño. Triste metáfora, amigos. O viño e os cartos matárono. E a miña mau, pero iso non se axusta tanto a imaxe de xusticia poética que me gusta darlle a esta historia. Bebeu o viño don Evaristo, e atrancouselle a moeda na gorxa. Non foi nin pra abaixo nin pra arriba, a pesares dos nosos esforzos. E morreu alí mesmo. Non investigaron moito, debeu ser que eu non era o único que non lle tiña moito aprecio.

Tanto viño e tanta avaricia foille mal a Don Evaristo, que se bebese auga a moeda puidoia ver.

Eu que xa volvín

Chámome Facundo, e levo Terra por apelido. Eu estiven fora, eu surquei mares, atravesei selvas, e afoguei no lago Maracaibo. Pero volvín. Agora, co tempo, doume conta de que me fun eu, para que non se tiveran que ir os meus fillos. Tivenme que ir, pra poder volver.

Teño arrugas na pel, feitas pola erosión do tempo. Teño feridas nas maus, e no corazón. Algunha fixéronma nunha pelea de bar, nun porto infernal de Uruguay. Outras tívenas por amor. Arei a terra, plantei árbores, tíven fillos. Hoxe escribo un blogue aquí, que é a versión moderna e diabólica de escribir un libro.

Pero non vos vou contar a miña historia. Aínda non vos coñezo, e eu xa non son nunca máis un exhibicionista. Pero teño historias pra durmir ós meus netos, e non son fáciles de durmir, os condenados. Coñécín moita xente na miña vida, tristemente poucos me sobreviviron. Sobrevivir é unha auténtica putada moitas veces. Desculpen a palabra, pero cando un é vello, ou poeta, pode falar coma queira. E de poeta, quedará á vista, non teño moito. Como vos dicía, neste blogue contarei historias de xente que coñecín, de moitos outros que coma min, fai xa décadas, tiveron que emigrar.

¿Por qué te fuches, avoo? Isto pregúntamo moito miña neta Carme. E eu dígolle que porque non tiña qué comer. «¿E por qué non o pedías?». Por que os galegos non pedimos nada, os galegos emigramos. Iso dicía Castelao. Iso vivimos moitos nas nosas carnes, nas nosas costas. Aínda recordo a humidade que había no barco que me levou de Vigo a Arxentina. Aínda me doen os ósos. Aínda me chora a alma pola distancia que se agrandaba.

Na miña foto de portada podedes ver a Castelao. Escollín a Castelao porque aínda non coñezo cámara que poida captar con tanta nitidez o retrato dun galego. El coñecíanos mellor que nós mesmos. El emigrou, e voltou. El tamén coñeceu historias coma a miña. E foi unha sempiterna inspiración pra min.

Doénme as mans. Deixarei de escribir por hoxe. Pero volverei para contarvos cousas dos que nos fumos fai moito tempo, e de aqueles que con moita sorte coseguimos volver.

¡Saúde!